Hervorming ocmw-steun ontaardt in kille besparing

In 2011 voerde het Antwerpse OCMW een nieuwe bijstandsnorm in. Ouderen of mensen met een handicap die niet meer activeerbaar waren konden zo een iets hogere aanvullende steun krijgen. Maar, tegelijk maakte het OCMW de voorwaarden selectiever. De leeftijdsgrens werd opgetrokken van 50 naar 60 jaar en mensen die nog in het vreemdelingenregister staan ingeschreven hebben in de toekomst geen recht aanvullende steun meer.

Deze week bleek uit een eerste evaluatie dat de zogenaamde sociale hervorming is ontaardt in een kille besparingsoperatie. In plaats van de vooropgestelde meeruitgaven keert het OCMW vandaag aanzienlijk minder aanvullende steun uit dan in 2010. Een extrapolatie op basis van het eerste half jaar van 2011 toont aan dat de nieuwe norm minimaal tot een besparing van 66.646 euro in 2011 zal leiden in vergelijking met 2010. De evaluatienota geeft zelfs aan dat dit een onderschatting is. Op basis daarvan ramen wij dat het OCMW afstevent op een netto-besparing van ruim 100.000 euro tegenover 2010. Bij de invoering van de maatregel werd het nog voorgesteld alsof men 1 tot zelfs 2 miljoen euro méér aan aanvullende steun zou uitkeren. Niet dus.

De steeds restrictievere houding van de OCMW-raad, met een soms onhaalbare activeringsdruk op ouderen en bijna systematische weigeringen van aanvullende steun voor nieuwkomers die niet kunnen werken, transformeerde een potentieel sociale maatregel tot een besparingsprogramma.

Hoe is een sociaal voorstel kunnen ontaarden in een saneringsmaatregel? Aan de ene kant onderschatte men de besparingsimpact van de afschaf van huur- en verwarmingstoelagen voor alle nieuwe aanvragen van mensen in het vreemdelingenregister en voor de mensen tussen 50 en 60 jaar. Aan de andere kant hebben de bijstandscomites van het OCMW in vele gevallen de positieve voorstellen van maatschappelijk werkers naast zich neergelegd en is men – voor wat hoort wat – de criteria in de loop van het jaar veel strenger gaan toepassen. Steeds vaker wil de OCMW-raad politieke signalen geven over het federaal asiel- en migratiebeleid op basis van beslissingen in individuele dossiers.

Tijdens de eerste 8 maanden van dit jaar werd voor 570 ouderen de verhoogde B-norm ingevoerd. Maar, bij liefst 192 60-plussers werd de vroegere huur- en verwarmingstoelage niet omgezet in een hogere B-norm. Het gaat om mensen die in het vreemdelingenregister staan ingeschreven en dus uitgesloten zijn van de hogere bijstandsnorm. Maar hier zijn ook heel wat ouderen waarvan men oordeelde dat ze onvoldoende ‘activeringsinspanningen ‘ leverden, of dat ze in hun leven onvoldoende hadden gewerkt om recht te krijgen op een hogere uitkering. Bij 97 gezinnen leidde de evaluatie van hun dossier tot een volledige afschaffing van de huur- en verwarmingstoelagen door de bijstandscommissie.

Kortom, wat een versterking van het Antwerpse sociaal beleid had kunnen worden - een investering in iets hogere aanvullende uitkeringen die de Europese armoedegrens dichter benaderen voor wie niet meer activeerbaar is (ouderen, zieken, gehandicapten) – ontspoorde de voorbije maanden tot een kille besparingsoperatie. Nadat dit najaar al bleek dat het Antwerpse OCMW de federale middelen voor de strijd tegen energiearmoede al twee jaar lang onvoldoende gebruikt, schroeft men nu ook in de aanvullende bijstand de middelen terug.

Het boek ‘Voor wat hoort wat’ kon men nog zien als een intellectuele zoektocht naar bijsturing van wederkerigheid en naar nieuwe evenwichten, een debat waard. Maar de slogan ‘voor wat hoort wat’ leidt in de praktijk nu al voor ontsporingen van de activeringslogica, waarbij men mensen niet versterkt, maar wel uitkeringen terugschroeft van een deel van de ouderen in deze stad.

Het Antwerpse OCMW moest de voorbije jaren al een sociaal beleid voeren met de handrem op. Haast onzichtbaar trekt men die handrem steeds harder aan. Ondertussen groeien de armoede en ongelijkheid in deze stad schrikbarend.