Fluvius creëert totale onzekerheid over de Antwerpse warmtenetten
16 November 2026
Toekomst van de klimaatplan en grote projecten staat op het spel
Fluvius besliste deze zomer blijkbaar om geen nieuwe warmtenetprojecten meer op te starten en de toekomst van bestaande netten te herbekijken. Dat kwam Groen te weten uit de correspondentie tussen het stadsbestuur en Fluvius. Het schepencollege stuurde recent een brief waarin de stad vraagt om de verschillende clusters zonder dralen af te werken. Zonder actie ziet de stad zich immers genoodzaakt om de regie in eigen handen te nemen en de realisatie zelf te pre- en cofinancieren. Fluvius krijgt tot eind november om te antwoorden.
Hoe ernstig de koerswijziging is, blijkt uit de eigen cijfers van Fluvius. Voor 2027 trekt men het investeringsbudget voor warmtenetten terug van 32,9 miljoen naar amper 3,3 miljoen euro, een daling van bijna 90 procent. Inspectie Financiën stelt in haar advies aan de Antwerpse afvaardiging zelf vast dat deze beslissing “niet in overeenstemming lijkt met de stedelijke ambitie omtrent warmtenetten”, en adviseert de stad om de financiële impact dringend in kaart te brengen.
“Fluvius brengt Antwerpen hier in een zeer precaire situatie. Het avontuur van het Antwerps stadsbestuur met warmtenetwerken dreigt door Fluvius te eindigen in een Griekse tragedie,” zegt gemeenteraadslid Ariane Giraneza (Groen). “We dreigen niet alleen onze klimaatdoelstellingen te missen, de vertraging zorgt ook voor veel onzekerheid op het terrein, voor investeerders, industrie, burgers en ontwikkelaars.”
In het Klimaatplan 2030 staat ook 71 kiloton CO2-reductie ingeschreven op conto van de warmtenetten. Ze vormen dus een kroonjuweel in de route naar -50% CO2 tegen 2030. Of we die doelstelling halen, hangt nu af van de plannen van Fluvius. De impact van de vertraging is nu al tastbaar op Nieuw Zuid, waar het net nog grotendeels op aardgas draait. De ontwikkelaar van Nieuw Zuid riskeert intussen boetes omdat de wettelijke termijn om over te schakelen op restwarmte al jaren verstreken is, een rekening die uiteindelijk bij de kopers terechtkomt.
Ook Linkeroever vormt een apart risico. De stad schreef de wijk in voor de Europese missie voor 100 klimaatneutrale en slimme steden tegen 2030. In 2023 bedroeg de CO2-reductie er echter nog maar 22 procent ten opzichte van 2019. In de Gecoro van april dit jaar erkenden de stadsdiensten zelf dat net collectieve warmte daar de grootste reductie zou realiseren.
“Stad Antwerpen had de ambitie om een backbone te bouwen voor warmte, maar door de beslissing van Fluvius dreigt het Antwerps klimaatplan voor 2030 geen backbone meer te hebben,” zegt Giraneza.
Tenslotte maakt de brief ook melding van zogenaamde synergieprojecten: Groenplaats, Loodswezen, Scheldebrug, Campuswijk en Schijnpoortweg. Het college schrijft zelf dat die werken, als ze niet op tijd worden meegenomen in geplande infrastructuurwerken, later “technisch moeilijk, niet meer of enkel tegen een aanzienlijk hogere kostprijs uitvoerbaar” dreigen te worden. “Schepen Kennis is blijkbaar bereid diep in de buidel te tasten om een reeks van zijn projecten ternauwernood nog te redden,” zo leest Giraneza de brief. “Voor Warmtecluster Noord en Zuidelijke backbone worden er engagementen aangegaan tot cofinanciering, maar wat met de andere projecten?”
Uit cijfers die Groen kon inkijken zou het gaan over minstens 7,3 miljoen euro die op korte termijn nodig is om de verschillende vermelde projecten te vrijwaren. Wat nog ontbreekt is de impact de beslissing van Fluvius mogelijk heeft op o.a. de aanleg van de fiets- en tunnelinfrastructuur aan het Noordkasteel.
“Quasi alle grote infrastructuurwerken worden gegijzeld door de trage oplevering. De collegebrief zelf blijft daarentegen opvallend terughoudend,” merkt Giraneza op. “Fluvius verbreekt hier - zoals Inspectie Financiën ook schrijft - hun engagementen, maar de stad reageert bijzonder mild. Er wordt gedreigd met juridische stappen, maar die komen maanden na de beslissing.” Het stadsbestuur stelt enkel dat het de beheersoverdracht aan Fluvius kan herroepen, waardoor het zelf weer kan beslissen over domeintoelatingen in die zones. “Je kan enerzijds niet dreigen de regie terug te nemen en anderzijds gedwee blijven wachten op wat Fluvius beslist,” reageert Giraneza. “Zolang niemand met naam zegt wie de volgende fase trekt, tikt de tijd voor de realisatie genadeloos weg.”
Groen vraagt het college om snel duidelijkheid te scheppen over de situatie, de financiële impact en vooral wie vanaf nu de regie over de warmteclusters opneemt.