“Bijna twee Antwerpse gezinnen per dag verliezen hun thuis”

Antwerpen, 18 november 2025 – Het aantal gerechtelijke uithuiszettingen in Antwerpen is de afgelopen jaren fors gestegen. Dat blijkt uit cijfers die Groen opvroeg bij Stad Antwerpen. In de laatste vijf jaar steeg het aantal effectieve uithuiszettingen met bijna 50%, van 444 in 2020 naar 655 in 2024. In de eerste negen maanden van 2025 gaat het al om 535 effectieve uithuiszettingen, gemiddeld bijna 60 gezinnen per maand, dus bijna twee per dag. “Als die trend aanhoudt, wordt 2025 een nieuw triest recordjaar”, zegt gemeenteraadslid Joke Laukens (Groen). “Deze cijfers zijn al hallucinant, en dan zegt de stad er nog bij dat het slechts om een deel van de procedures gaat.” Alleen al in 2024 kwamen er bijna 3.000 meldingen van nakende uithuiszettingen (vonnis of verzoekschrift/dagvaarding). Tijdens de koude wintermaanden pleit Groen daarom voor een wintermoratorium op stedelijke uithuiszettingen, in lijn met de regelgeving in Brussel.

Tijd voor een wintermoratorium

Concreet wil Groen dat er tussen 1 november en 31 maart geen gedwongen uithuiszettingen plaatsvinden uit woningen van de stad, het OCMW en Woonhaven, behalve in strikt omschreven uitzonderingen (geweld, criminele feiten, …). Daarnaast moet de stad een bindend protocol afsluiten met vrederechters, gerechtsdeurwaarders, OCMW, CAW en andere hulpdiensten om ook op de private huurmarkt uithuiszettingen in de winter maximaal uit te stellen en vroegtijdige bemiddeling verplicht te maken. “Niemand mag in de vrieskou op straat belanden omdat hij zijn huur niet meer kan betalen”, gaat Laukens verder. “Een winterstop geeft gezinnen tijd om samen met hulpverleners en sociale partners naar oplossingen te zoeken.”

Groen sluit zich hiermee expliciet aan bij de voorstellen uit het middenveld. Een wintermoratorium moet gekoppeld worden aan een solidariteitsfonds voor verhuurders, zodat ook hun inkomen wordt beschermd. “Je moet als overheid zowel de huurders beschermen, als verhuurders zekerheid geven. Je moet dan als overheid de moed hebben om duidelijke kaders te maken”, aldus Laukens. "Enkel zo creëer je maatschappelijk draagvlak voor een sociaal beleid dat niemand achter laat."

Nood aan versterkte en nieuwe instrumenten

De cijfers tonen verder ook aan dat de bestaande instrumenten ontoereikend zijn. Sinds 2020 werden in Antwerpen 205 dossiers opgestart via het Fonds ter bestrijding van uithuiszettingen; daarvan zijn 165 dossiers afgewerkt. In amper 47 dossiers werd de begeleiding succesvol afgerond, terwijl in 115 dossiers geen stabiele woonsituatie werd bereikt. Met andere woorden: minder dan 3 op 10 gezinnen komen via dat fonds echt duurzaam opnieuw op de rails, in 7 op 10 gevallen lukt dat niet. Ook de dienst Huurbemiddeling kreunt onder de vraag: het aantal mensen dat naar het spreekuur in het Vlinderpaleis kwam, verdubbelde van 95 in 2023 naar 188 in 2024, en in het eerste halfjaar van 2025 waren het er al 123, waarvan bijna 9 op 10 in het kader van een uithuiszetting en vooral huurders op de private markt. Groen ijvert voor een versterking van de dienst Huurbemiddeling zodat elke melding van een uithuiszetting onmiddellijk wordt opgevolgd.

Groen stelt voor om overlegtafels met vrederechters, OCMW, CAW, Huurdersbond en stad te organiseren, om dossiers vroegtijdig te bespreken en uithuiszettingen te voorkomen. Verder zou met een Antwerps woonzekerheidsplan ondersteuning geboden kunnen worden met een poule pro-deo-advocaten, rechtsbijstand en begeleiding tijdens de volledige gerechtelijke procedure. Tot slot moet de herhuisvestingsplicht bij onbewoonbare woningen consequent worden toegepast, waarbij de stad de kosten van herhuisvesting standaard terugvordert bij eigenaars die mensen in onveilige of onbewoonbare woningen laten wonen, en die middelen investeert in extra nood- en doorstartwoningen.

Groen zet debat op politieke agenda

Op vragen naar leeftijden, gezinstypes, het aantal betrokken minderjarigen, de redenen én wat er na een uithuiszetting met mensen gebeurt, moest de stad toegeven dat ze daar vandaag geen cijfers over heeft. “We voeren in Antwerpen woonbeleid in het halfduister”, besluit Laukens. “Zonder helder zicht op wie we uit huis zetten en waar mensen daarna terechtkomen, kunnen we de schade niet herstellen. Wat Antwerpenaren wel zien, is dat er meer en meer dak- en thuislozen in onze straten slapen. Met een winterstop, sterke preventie en betere data kan de stad wél het verschil maken en vermijden dat nog meer Antwerpse gezinnen hun thuis verliezen.”

Groen zal deze problematiek op de agenda zetten tijdens de Commissie Sociale Zaken.