De voorbije maanden is er wereldwijd in vele steden en gemeenten geprotesteerd tegen de genocide in Gaza. In Brussel kwamen tot twee keer toe meer dan 100.000 betogers op straat. Ondanks de grote woede over het onrecht in Gaza verliep dat steeds zonder incidenten. De vele manifestaties kanaliseren de grote, terechte woede en frustratie en geven een belangrijk maatschappelijk signaal aan ‘de politiek’. Vreedzaam protest is op die manier de democratie op zijn mooist.

Behalve in Antwerpen. Want enkel en alleen de stad met het grootste politiekorps van Vlaanderen is erin geslaagd om vredevol protest eigenhandig te doen escaleren tot een zinloze confrontatie tussen enerzijds politie, waterkanon, pepperspray en traangas en anderzijds enkele honderden manifestanten, onder wie ouderen en gezinnen met kinderen.

Week na week voerde het stadsbestuur van Antwerpen de druk op. In plaats van te faciliteren koos het bestuur systematisch voor escalatie: plaatsverboden, politiecordons, identiteits- en rugzakcontroles, preventieve aanhoudingen en oproerpolitie in vol ornaat.

De argumenten waarmee dit beleid wordt verdedigd, houden weinig stand. Het recente arrest van de Raad van State lijkt de betogers net gelijk te geven in hun vraag om te protesteren op een zichtbare plaats, zoals de Suikerrui. En Amnesty International stelt in een recent rapport openlijk de vraag of de Antwerpse politiecodex – die voorafgaande toestemming verplicht maakt voor openbare manifestaties – niet in strijd is met het internationaal recht en de vrijheid van vergadering. Het agressieve optreden oogt des te machtelozer naast dergelijke kritiek. De verantwoordelijkheid voor de ontsporing bij de vreedzame betogers leggen, is dan ook een zwaktebod. De eenvoudige realiteit is: men wil dit protest niet.

In de Antwerpse gemeenteraad beukt Vlaams Belang-fractieleider Van Rooy al weken in op het stadsbestuur. Hij verwijt het stadsbestuur zowat elke raadszitting dat het te laks optreedt en pleit steevast voor een harder en repressiever optreden van de Antwerpse politie.

Vooruit teruggefloten

Extreemrechts was initieel dan ook de enige die het stadsbestuur complimenten gaf. Totdat ex-schepen Jinnih Beels (Vooruit) zich in deze krant volop achter het brutale politieoptreden zette. Vooruit Antwerpen, dat initieel de kant van de betogers koos, werd simpelweg vanuit de provincie (of was het nationaal?) teruggefloten. In eenzelfde beweging knuppelde de gedeputeerde de reputatie van erkende vredesorganisaties als Pax Christi neer.

Beels vergeet daarbij dat het niet de eerste keer is dat het in Antwerpen fout loopt. In augustus, tijdens protest tegen de omstreden bomenkap in Deurne, trad de politie ook al onnodig hard op. Verschillende betogers werden aangehouden en een 70-jarige man belandde in het ziekenhuis. Ook toen verdedigde burgemeester Els Van Doesburg (N-VA) haar korps zonder nuance.

Militarisering en confrontatie

Heel deze escalatie komt niet uit het niets. Ze is het gevolg van een politiek gestuurde cultuurswitch binnen de Antwerpse politie. Als burgemeester koos Bart De Wever de afgelopen 12 jaar voor een model dat nabijheid en dialoog inruilde voor militarisering en confrontatie. Van een gedecentraliseerd model naar een centralistisch model, dat alle politiemacht verzamelt in een dure politietoren in Berchem en vervreemdt van de buurten. Het Antwerpse korps laat zich daarbij inspireren door buitenlandse politieculturen (Colombia, New York, Israël) die ook een gelijkaardige mentaliteit en model koesteren. Die manier van werken sijpelt uiteraard door in het dagelijkse optreden, en dat wordt nu meer en meer zichtbaar op straat.

Toch even eraan herinneren dat er in Antwerpen nog wat andere problemen zijn dan vreedzaam protest. In Antwerpen Noord, rond het centraal station en in de buurt van het Kiel ergeren bewoners zich blauw aan overlast van drugsdealers en -gebruikers. Al sinds de start van dit bestuur vragen we met Groen om lokale politiekantoren te openen en meer agenten op straat te sturen. Niet in de modernste Robocop-uitrustingen, maar te voet en met de fiets. Tussen de mensen, met een luisterend oor, zodat ze weten wat er leeft in onze buurten, wat verder af van het stadhuis.

Maar in dialoog gaan, luisteren en de Antwerpenaar centraal stellen, vergt een minimum aan empathisch vermogen. Ik zie dat niet bij dit stadsbestuur. En iets zegt me dat daardoor vanavond meer volk dan ooit zal verzamelen aan het stadhuis. Niet alleen uit bezorgdheid en woede over wat gebeurt in Gaza. Maar ook om duidelijk te maken dat ze niet geïntimideerd zijn door dit kille stadsbestuur. Democratie op zijn mooist dus.

Bogdan Vanden Berghe - Vlaams Parlementslid & Antwerps Fractieleider

Verdedig mee het recht op protest. Teken de petitie.