Federale politiehervorming biedt kans op structurele hervorming van controle op PZA

Antwerpen, 21 juni 2026 — Het federaal parlement keurde eind mei een grote hervorming van de Wet op de Geïntegreerde Politie goed. De wet gaat naar verwachting in werking op 1 juli. De hervorming versterkt uitdrukkelijk de rol van de gemeenteraad: het politiecollege moet jaarlijks een schriftelijk verslag voorleggen aan de raad, met mondelinge toelichting door de korpschef. Daarnaast krijgen gemeenteraadsleden een eigen inzagerecht in documenten over de werking van de politiezone, een recht dat tot nu toe vaak werd geweigerd. Groen wil de nakende inwerkingtreding aangrijpen om een structureel kader te creëren: een themacommissie PZA, twee keer per jaar.

"Sinds het begin van deze legislatuur stelden we in de gemeenteraad herhaaldelijk vragen over de werking van de Antwerpse politie: bij de bomenkap in Deurne, bij de Palestijnse protesten, de begrotingsperikelen, ongelukken met prioritaire voertuigen, de uitbreiding van het cameranetwerk en de aanpak van drugscriminaliteit. Telkens bleef de discussie oppervlakkig. Inzicht in visie, richtlijnen en procedures kregen we nauwelijks. Als er al discussie kwam, gebeurde dat naar aanleiding van een incident. Reactief, nooit proactief."

De stedelijke dotatie aan de Antwerpse politiezone bedraagt dit jaar €320.676.678. De integrale uitgaven in 2026 bedragen €460.994.798. Er zijn 2.953 medewerkers aan de slag bij de Antwerpse politiezone. Een stadsdienst van die omvang vereist daarom ook structurele opvolging. Ter illustratie: de ombudsdienst, met een minuscuul budget en een team van amper 6 medewerkers, krijgt wel een jaarlijkse themacommissie in de gemeenteraad.

"Het gebrek aan verantwoording is bijna absurd in Antwerpen," zegt Vanden Berghe. "Voor de politiezone, met bijna 3.000 personeelsleden en een budget van honderden miljoenen per jaar, bestaat niets vergelijkbaars." PZA neemt bovendien een uitzonderlijke positie in het politionele landschap: de Antwerpse zone levert toenemend ook diensten aan quasi alle andere politiezones in het land. Wat in Antwerpen wordt beslist, heeft dus impact buiten de stadsgrenzen. Dat vergroot voor Groen de verantwoordelijkheid, en de noodzaak van meer controle en verantwoording.

De nieuwe federale hervorming biedt nu twee concrete handvaten om dat recht te zetten. Het jaarlijks verslag verplicht het politiecollege voor het eerst tot gestructureerde rapportering aan de raad. Het vernieuwde inzagerecht geeft gemeenteraadsleden toegang tot documenten over de werking van de zone, een recht dat Groen eerder werd geweigerd met als argument dat bepaalde politiedocumenten en -cijfers niet onder het gemeentelijk inzagerecht (Decreet Lokaal Bestuur) vielen.

Groen stelt voor om die instrumenten te verankeren in een vaste structuur: twee keer per jaar een themacommissie PZA op een aparte avond. Niet om incidenten te bespreken, daarvoor bestaan al de commissie en de gemeenteraad, maar om de werking van de Antwerpse politie structureel op te volgen: operationele protocollen, richtlijnen en kaders m.b.t. bv. camerabeleid, handhaving en de inzet van AI, personeelskeuzes, financiën, ... "Burgers, middenveld en pers hebben recht op transparantie over hoe meer dan 2 miljard euro belastinggeld wordt ingezet, en welke keuzes de politie maakt die hun dagelijks leven raken," besluit Vanden Berghe. "De federale hervorming geeft ons nu het juridisch kader en verplichting. Het is tijd om het te gebruiken."

Groen zal dit ook aankaarten op de commissie Van Doesburg op maandag 22 juni.